Anasayfa Doç. Dr. Banu Coşar Erişim
21 Nisan 2014
Banu Coşar Logo
 
Göz Anatomisi
Yaygın Göz Problemleri
Göz Operasyonları
Göz Testleri
Yaşlara Göre Göz Sağlığı
Gözlükler
Kontakt Lensler
Günümüzde Göz Sağlığı
Kornea Hastalıkları
Anlaşmalı Kurumlar
Hasta Hakları
Kornea Bağışı
       
   
  Kornea Hastalıkları

Kornea Bağışı

Kornea nedir? Kornea nakli nedir?

Gözün renkli kısmının önündeki saydam tabaka kornea olarak adlandırılmaktadır. Kornea nakli, yaşamını yitirmiş bir kimseden alınan şeffaf kornea dokusu ile hasta korneanın değiştirilmesi işlemidir.
Ülkemizde kornea naklinin en çok yapıldığı durumlar keratokonus (korneanın öne doğru sivrileştiği bir şekil bozukluğu), psödofakik büllöz keratopati (katarakt ameliyatı sonrası kalıcı kornea ödemi) ve kornea yaralanmalarıdır. Korneanın saydamlığını kaybettiği ve distrofi adı verilen kalıtsal hastalıklar da kornea nakli ile tedavi edilmektedir. Herpetik keratit adı verilen göz uçuğu da ileri olgularda kornea nakli gerektirebilmektedir.

Göz Bankacılığı

Göz Bankası korneaların alınması, nakil için uygunluğunun değerlendirilmesi ve dağıtımından sorumlu kuruluştur. Ülkemizde morgdan kornea alma yetkisi sadece Göz Bankası personeline ait bir yetkidir ve göz bankaları sadece kamu kurum ve kuruluşları ile üniversiteler bünyesinde kurulabilir.

Ülkemizde kornea nakli ile ilgili yasal durum

Ülkemizde kornea nakli, 07.03.2005 tarihli ve 25748 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak değiştirilmiş Organ ve Doku Nakli Hizmetleri Yönetmeliği’ne uygun olarak gerçekleştirilmektedir. Organ ve doku alınması, saklanması ve nakli hakkındaki kanunun 14. meddesinde “Aksine bir vasiyet veya beyan yoksa, kornea gibi ceset üzerinde bir değişiklik yapmayan dokular alınabilir.” denmektedir.
Ülkemizde nakil için yeterli miktarda kornea dokusu temin edilememektedir. Halkımız bütün organlarını bağışladığı halde kornea bağışını kabul etmemektedir. Bunun sebebi halkımızın göz küresinin tamamının alındığını sanması ve “yakınımın gözünü oydurtmam” sözüne yol açan yanlış kanıdır. Oysa gözün sadece saydam tabakası alınmakta, bu da cenazenin bütünlüğünü bozmamaktadır.

Türkiye’ye yurtdışından kornea getirilmesine ilişkin yasal durum

Göz Bankası ve Kornea Nakli Merkezleri Yönergesi’ne göre 1 ay içinde yurt içindeki bankalardan kornea temin edilemezse, göz bankası tarafından yurtdışındaki bankaların birisinden kornea ithal edilebilir. Ancak ülkemizde güncel olarak yurtdışından kornea ithalatı gerçekleştirilmiyor.

Kornea naklinde doku uyumu gerekli değil

Kornea bir organ değil, dokudur. Normal şartlarda damarsızdır. Damar olmayışı bağışıklık hücrelerinin nakil sahasına giremeyişi anlamına gelmektedir. Bu da korneayı karaciğer, kalp, vb. gibi organ nakillerinden farklı kılmaktadır. Kornea için doku uyumu diye bir kavram yoktur.
Verici kornealar göz bankalarında çeşitli testlere tabi tutulur. Bu testler söz konusu korneanın uzun vadede saydam kalıp kalamayacağının anlaşılmasına yönelik hücre sayımı (speküler mikroskopi) ve biyomikroskopi incelemesidir. Ayrıca vericide bulaşıcı hastalık olup olmadığına yönelik kan testleri yapılır, ölüm nedenleri araştırılır. Bu testler sonunda nakil için engel yoksa kornea kullanılabilir. Verici ile alıcı arasında yaş farkının da fazla olmamasına dikkat edilir.

Organ bağış kartı nasıl alınır?

Sağlık Bakanlığı’nın hazırladığı organ bağış kartları aşağıdaki kuruluşlardan temin edilebilmektedir:

  • Sağlık Müdürlüğü Organ Bağış Birimi
  • Sağlık Grup Başkanlıkları
  • Devlet hastaneleri ve semt poliklinikleri
  • Üniversite hastaneleri
  • Özel hastaneler (bazıları)

Bu kuruluşlara başvurduğunuzda, öncelikle 2 şahidin huzurunda organ ve doku bağış senedi doldurulur. Daha sonra size doku ve organ bağış kartı örneği verilir.

Ailenize ve sevdiklerinize, vefatınızdan sonra organlarınızı bağışlamak istediğinizi söyleyiniz. Böylece bağış kartınız olmasa bile, aileniz organlarınızı bağışlayabilir. Bu kararı onlar değil, siz vermiş olduğunuz için de o acılı anlarında daha huzurlu olurlar.

2005 / Mevcut Göz Bankaları

  • İstanbul

         o   Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi
         o   İstanbul Üniversitesi İstanbul (Çapa) Tıp Fakültesi
         o   İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi
         o   Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi
         o   Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi

  • Ankara

         o   Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi
         o   Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi
         o   GATA Hastanesi

  • İzmir

         o   Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi
         o   Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi
         o   İzmir Eğitim ve Araştırma Hastanesi

  • Antalya

         o   Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi
  
Not: İstanbul’da Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve Eskişehir’de Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi, göz bankası kurulması için ruhsat almış ancak henüz faaliyete geçmemiştir. Sonuç olarak ülkemizde faal 12 adet göz bankası mevcuttur.

Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Göz Bankası ve Kornea Nakli Verileri, 2005 Göz Bankası Faliyet Raporları

2005 / Kornea Nakli Sayıları

  • Göz Bankası bulunan hastanelerde yapılan kornea nakli sayısı: 1009
  • Diğer hastanelerde yapılan kornea nakli sayısı: 777
  • Toplam nakil sayısı: 1786
  • Alındığı halde kullanılmayan kornea sayısı: 198

Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Göz Bankası ve Kornea Nakli Verileri, 2005 Göz Bankası Faaliyet Raporları

Niçin her verici adayından kornea alınmaz? Niçin alınan bazı kornealar kullanılmaz?

  • Vericinin fazla yaşlı olması (70 yaş üstü) % 36.7
  • Cenazenin gözlerinin kapatılmaması sonucu korneaların kuruması % 25.7
  • Ölüm sebebinin bilinmeyişi % 13.9
  • Yakınlarının izin vermemesi % 9.9
  • Kornea ödemi / yaralanması % 4.3
  • Ölüm gerçekleşeli fazla zaman geçmiş olması (>15-18 saat) % 3.0
  • Arkus senilis (korneada yaşa bağlı lipid birikimi) % 2.0
  • Vericide bulaşıcı hastalık varlığı % 1.7
  • Pterjiyum (halk arasında göze et yürümesi olarak bilinen durum) % 1.3
  • Göz enfeksiyonları % 1.1
  • Geçirilmiş katarakt cerrahisi % 0.4
  • Toplam % 100

Kaynak: Coşar CB, Acar S. “Donör ve kornea dokusu epidemiyolojik özellikleri”, T Oftalmol Gaz, 36, 203-207 (2006).

Yararlı linkler

http://www.cnnturk.com/kampanyalar/hayata_bagis/
http://www.istanbulsaglik.gov.tr/w/sb/tedk/organ.asp

 

YazdırArkadaşıma Gönder

Doç. Dr. Banu Coşar
e - danışma
e-danışma Göz sağlığınızla ilgili sorularınız için lütfen tıklayınız.
e-randevu
e-randevu Randevu almak için lütfen tıklayınız.
e - hasta
e-hasta Doç. Dr.
Banu Coşar'ın hastasıysanız, göz  muayene ve tetkik sonuçlarınıza buradan ulaşabilirsiniz.
Gizlilik - Kullanım Şartları RSSCopyright © 2011 banucosar.net