Kadınlarla erkeklerin sadece üreme yolları ve ilişkili organları değil, her iki cinste ortak organları da birbirinden yapısal farklılık gösteriyor. Amerikan Tıp Bilimleri Enstitüsü yakın tarihli bir raporunda, kadın veya erkek olma faktörünün sağlıkla ilgili tüm bilimsel araştırmalarda göz önüne alınması gerektiğini bildirdi.
Kadınla erkeğin göz yapısı arasındaki farklılıklar gözyaşı bezlerinde, göz yüzeyinde, lenste ve retinada (gözün sinir tabakası) izleniyor. Östrojen, progesteron, androjen gibi cinsiyet hormonlarına bağlı olarak yaş, adet dönemi, hamilelik, menopoz ve andropoz görmeyi etkiliyor.
Katarakt; menopoz sonrası kadınlarda, aynı yaştaki erkeklere kıyasla daha sık
Menopozdan sonra kadınlarda katarakt gelişim riski aynı yaştaki erkeklere göre daha fazla. Menopoz sonrası östrojen kullanımı, katarakt riskini azaltıyor. Menopoz öncesi dönemde ise östrojen, lensin iyonik yapısını ve su dengesini korumasını sağlıyor.
Adet döngüsüne göre kadınlarda kornea (gözün saydam tabakası) kalınlığı değişiyor
Adet döneminin 15. ve 16. günlerinde kornea kalınlığı %5.6 oranında artıyor. Hamilelikte de her 3 aylık dönemde korneada %3’lük bir kalınlık artışı oluyor. Bu yüzden gebelik boyunca gözlüklerden kurtulmak için lazer işlemi yapılamıyor.
Kornea adet döngüsü boyunca şekil olarak da değişiyor. Adet döngüsünün başında daha dik olan kornea, yumurtlamadan sonra daha düz bir şekil alıyor. Kornea hassasiyeti de değişiklik gösteriyor, adet öncesinde kornea daha az hassas oluyor. Bu yüzden, adetten önceki dönemde kontakt lens kullanımı daha rahat oluyor.
Menopozdan sonra göz kuruluğu artıyor
Menopoz boyunca göz kuruluğu çok yaygın ve hormon desteğinin kaybından kaynaklanıyor. Göz yaşı üretimi prolaktin ve cinsiyet hormonlarınca kontrol ediliyor. Menopozdan sonra gözlerde yanma, batma, kızarma gibi şikayetlere yol açan kuruluk, hormon destek tedavisi ile düzeliyor. Göz kuruluğunun tedavisinde ayrıca suni gözyaşı damlaları ve göz yaşı salgısını artırıcı damlalar kullanılıyor. Ayrıca, tedavide göz yaşını burna akıtan kanallar şeffaf bir tıkaç ile tıkanıyor.
Hatırlatmalar:
- Gözlüklerinizden kurtulmak için lazer olmayı düşünüyorsanız ve gebelik durumunuz varsa mutlaka göz doktorunuza söyleyin. Lazerin yapılacağı kornea tabakası gebelikte kalınlaşır.
- Menopoz sonrası dönemde göz kuruluğu şikayeti hormon replasman tedavisi ile azalır.
- Adet sonrası dönemde kontakt lens toleransı düşer. Bu dönemde lenslerinizle birlikte daha bol suni göz yaşı damlası kullanın.
- Katarakt cerrahisi sonrası artık hem yakın, hem uzağı görmek multifokal (öok odaklı) göz içi lenslerle mümkün. Göz doktorunuza sorun.